{"id":504,"date":"2025-07-22T14:46:36","date_gmt":"2025-07-22T14:46:36","guid":{"rendered":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/?p=504"},"modified":"2025-07-22T15:03:09","modified_gmt":"2025-07-22T15:03:09","slug":"sobre-bretema-e-lostrego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/2025\/07\/22\/sobre-bretema-e-lostrego\/","title":{"rendered":"Sobre br\u00eatema e l\u00f4strego"},"content":{"rendered":"<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\"><b>Por <a href=\"https:\/\/www.academiagalega.gal\/academia\/membros-numerarios\/item\/1462-gil-hernandez-antonio-1941.html\"><span class=\"elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author\">Ant\u00f3nio Gil Hern\u00e1ndez<\/span><\/a><\/b><\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-thumbnail wp-image-507\" src=\"https:\/\/aa.academiagalega.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Antonio_Gil_AELG-4-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Curra, Adela, publicou, no <a href=\"https:\/\/pgl.gal\/lostrego-e-bretema-a-eterna-dualidade-do-ser\/\">pglingua<\/a>, o artigo que precede a esta notinha, sobre &#8216;l\u00f4s\u00adtrego&#8217; e &#8216;br\u00eatema&#8217;. Ambas as palavras constam na sec\u00e7\u00e3o correspondente do <em>Acordo Orto\u00adgr\u00e1fico para a Lusofonia<\/em> &#8230; na realidade, para a <em>Lusografia<\/em>, assinado na ACL em 12 de outubro de 1990.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Como \u00e9 sabido, tanto no <em>Acordo do Rio de Janeiro<\/em> (1986), quanto no <em>Acordo de Lis\u00adboa<\/em> (1990) assistiram oficialmente <strong>Observadores da Galiza<\/strong>.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">N\u00e3o houve participantes galegos &#8220;oficiais&#8221; de nenhuma Entidade do &#8220;Reino bourb\u00f3ni\u00adco de Espa\u00f1a&#8221;, porque este, por meio da trif\u00e1sica entidade &#8220;competente&#8221; (Xunta-Ga, IL-Ga e RA-Ga), sustentam doutrina extrema &#8230; de <em>extremaun\u00e7\u00e3o<\/em> sobre o &#8220;galego&#8221;.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">O <em>Acordo Ortogr\u00e1fico da L\u00edngua Portuguesa<\/em> (1990), tamb\u00e9m denominado de <em>Ortogra\u00adfia Unificada da L\u00edngua Portuguesa<\/em>, \u00e9 um tratado internacional com o objetivo de criar uma ortograf\u00adia [<em>suficientemente<\/em>] unificada para o portugu\u00eas, a ser <strong>usada por todos os pa\u00edses de l\u00edngua ofi\u00adcial portuguesa<\/strong> (lus\u00f3fonos [ou, antes, lus\u00f3grafos]); assinado por representantes oficiais de Ango\u00adla, Brasil, Cabo Verde, Guin\u00e9-Bissau, Mo\u00e7ambique, Portugal e S\u00e3o Tom\u00e9 e Pr\u00edncipe na Academia das Ci\u00eancias de Lisboa, em 12 de outubro de 1990. Ap\u00f3s a recupera\u00e7\u00e3o da independ\u00eancia, Timor-Leste aderiu ao Acordo em 2004. O processo negocial que resultou no Acordo contou com a pre\u00adsen\u00e7a de uma dele\u00adga\u00e7\u00e3o de observadores da Galiza.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Cumpre conhecer quais foram as delega\u00e7\u00f5es e delegados intervenientes no <em>Encontro da Unifi\u00adca\u00e7\u00e3o Ortogr\u00e1fica<\/em>, a convite da Secretaria de Estado do Governo Portugu\u00eas e Academia das Ci\u00ean\u00adcias de Lisboa, que elaboraram o <em>Acordo Ortogr\u00e1fico de 1990<\/em> ou <em>Ortografia Unificada da L\u00edngua<\/em>.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\"><strong>Academia das Ci\u00eancias de Lisboa, 6-12 de Outubro de 1990<\/strong><\/p>\n<table width=\"96%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"100%\">\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>ANGOLA<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dr. Filipe Silvino de Pina Zau<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>BRASIL<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Prof. Ant\u00f4nio Houaiss &#8211; Secret\u00e1rio da Academia Brasileira de Letras, R. J. Dr.\u00aa N\u00e9lida Pi\u00f1\u00f3n<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>CABO VERDE<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Prof. Manuel Veiga, Prof. Gabriel Moacyr Rodrigues<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>GALIZA<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dr. J. Luis Fontenla &#8211; Presidente da Delega\u00e7\u00e3o Galega, Prof. Ant\u00f3nio Gil Hern\u00e1ndez<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>GUIN\u00c9-BISSAU<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dr. Jo\u00e3o Wilson Barbosa, Dr. Ant\u00f3nio Lopes J\u00fanior<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>MO\u00c7AMBIQUE<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Prof.\u00aa M.\u00aa Eug\u00e9nia Cruz, Prof. Jo\u00e3o Pontifice<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>PORTUGAL<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<span lang=\"pt-PT\">Prof. Jacinto Nunes \u2013 Presidente da Academia das Ci\u00eancias de Lisboa<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Malaca Casteleiro<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Lindley Cintra<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Fernando Crist\u00f3v\u00e3o<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof<\/span><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><span lang=\"pt-PT\">\u00aa M<\/span><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><span lang=\"pt-PT\">\u00aa Helena da Rocha Pereira<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. An\u00edbal Pinto Castro<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Costa Ramalho<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Dias Agudo<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Prof. Tiago Oliveira<\/span><span lang=\"pt-PT\">, <\/span><span lang=\"pt-PT\">Dr. Vasconcelos Marques <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>S\u00c3O TOM\u00c9 E PR\u00cdNCIPE<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dr. Albertino dos Santos Bragan\u00e7a, Dr. Jo\u00e3o Pont\u00edfice<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Copio, para melhor entender, o pre\u00e2mbulo do Diploma que aprova, para ratifica\u00e7\u00e3o, o Acordo Ortogr\u00e1fico da L\u00edngua Portuguesa.<\/p>\n<p align=\"justify\">Resolu\u00e7\u00e3o da Assembleia da Rep\u00fablica n.\u00ba 26\/91<\/p>\n<p align=\"justify\">Aprova, para ratifica\u00e7\u00e3o, o Acordo Ortogr\u00e1fico da L\u00edngua Portuguesa<\/p>\n<p align=\"justify\">A Assembleia da Rep\u00fablica resolve, nos termos dos artigos 164.\u00ba, al\u00ednea j), e 169.\u00ba, n.\u00ba 5, da Constitui\u00e7\u00e3o, aprovar, para ratifica\u00e7\u00e3o, o Acordo Ortogr\u00e1fico da L\u00edngua Portuguesa, assinado em Lisboa a 16 de Dezembro de 1990, que segue em anexo.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Aprovada em 4 de Junho de 1991.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">O Presidente da Assembleia da Rep\u00fablica, V\u00edtor Pereira Crespo.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">ACORDO ORTOGR\u00c1FICO DA L\u00cdNGUA PORTUGUESA<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Considerando que o projecto de texto de ortografia unificada de l\u00edngua portuguesa aprovado em Lisboa, em 12 de Outubro de 1990, pela Academia das Ci\u00eancias de Lisboa, Academia Brasileira de Letras e delega\u00e7\u00f5es de Angola, Cabo Verde, Guin\u00e9-Bissau, Mo\u00e7ambique e S\u00e3o Tom\u00e9 e Pr\u00edncipe, com a ades\u00e3o da<strong> delega\u00e7\u00e3o de observadores da Galiza<\/strong>, constitui um passo importante para a defesa da unidade essencial da l\u00edngua portuguesa e para o seu prest\u00edgio internacional;<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Considerando que o texto do Acordo que ora se aprova resulta de um aprofundado debate nos pa\u00edses signat\u00e1rios: A Rep\u00fablica Popular de Angola, a Rep\u00fablica Federativa do Brasil, a Rep\u00fablica de Cabo Verde, a Rep\u00fablica da Guin\u00e9-Bissau, a Rep\u00fablica de Mo\u00e7ambique, a Rep\u00fablica Portuguesa e a Rep\u00fablica Democr\u00e1tica de S\u00e3o Tom\u00e9 e Pr\u00edncipe acordam no seguinte &#8230; etc.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">\u00c9 na &#8220;Base XI \/ Da acentua\u00e7\u00e3o gr\u00e1fica das palavras proparox\u00edtonas&#8221;, do <em>Acordo Ortogr\u00e1fico da L\u00edngua Portuguesa<\/em> (Anexo I \u00e0 <em>Resolu\u00e7\u00e3o da Assembleia da Rep\u00fabli\u00adca<\/em> n\u00fam. 26\/91, acima cita\u00adda, pp.4377a e b) que s\u00e3o citadas as palavras em causa:<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">2.\u00ba Levam acento circunflexo:<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">a) As palavras proparox\u00edtonas que apresentam na s\u00edlaba t\u00f3nica\/t\u00f4nica vogal fechada ou diton\u00adgo com a vogal b\u00e1sica fechada: <em>anacre\u00f4ntico, BR\u00caTEMA, c\u00e2nfora, c\u00f4mputo dev\u00earamos (de dever), din\u00e2mico, \u00eambolo, exc\u00eantrico, f\u00f4ssemos (de ser e ir), Gr\u00e2ndola, hermen\u00eautica, l\u00e2mpada, L\u00d4STREGO, l\u00f4brego, n\u00easpera, pl\u00eaiade, s\u00f4frego, son\u00e2mbulo, tr\u00f4pego.<\/em><\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">&#8230;<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Haver\u00e1 quem diga que poucas s\u00e3o; mas, pessoas amigas, cumpre considerarmos:<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">1.- Que os Estados de L\u00edngua Oficial Portuguesa admitiram a Galiza como fazendo parte do seu \/ nosso \u00e2mbito lingu\u00edstico e, portanto, cultural.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">A Galiza, atrav\u00e9s de entidades c\u00edvicas, foi convidada de vez pela Rep\u00fabli\u00adca Portuguesa (199) e pela Rep\u00fabli\u00adca Federativa do Brasil (1986).<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">2.- Que foi um grande sucesso da diplomacia galega c\u00edvica e social (n\u00e3o p\u00fablica!) conseguir a repre\u00adsenta\u00e7\u00e3o nos dous Acordos, do Rio e de Lisboa, dada a impossibilidade &#8230; pol\u00edtica?, administrativa? &#8230; por desleixo? ou acordada? de que as inst\u00e2ncias supremas do Estado Reino (RA-Ga, IL-Ga, Xde-Ga) assistissem oficialmente aos Acordos.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Essa diplomacia galega tem nome e apelidos pr\u00f3prios, com todo o direito: o Dr. Jos\u00e9 Lu\u00eds Fontenla Rodrigues, recentemente falecido.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">3.- Os factos apontados ficam manifestos e corroborados merc\u00ea da inclus\u00e3o das palavras <strong>br\u00eatema<\/strong> e <strong>l\u00f4strego<\/strong>, declaradas expressivamente galegas, entre as outras muitas, geralmente aceites na Lusofonia; portanto, tamb\u00e9m na Galiza.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">4.- Acrescento, para bem e para n\u00e3o t\u00e3o bem, que os factos assinalados, t\u00e3o linguistico-culturais quanto pol\u00edticos, n\u00e3o foram aproveitados e continuam a n\u00e3o ser aproveitados pelas entidades que se declaram galeguistas e mesmo nacionalistas.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">5.- Digo mais: Hoje, dadas as circunst\u00e2ncias nediamente contr\u00e1rias ao Idioma da Galiza, aos seus utentes e \u00e0 cultura que o Portugu\u00eas galego \/ Galego portugu\u00eas transmite, ficam agravadas por um estranho e incongruente &#8220;acordo normativo&#8221;, de 2003, entre for\u00e7as idiom\u00e1ticas, culturais e mesmo pol\u00edticas contradit\u00f3rias, nacionalistas espa\u00f1olas, por um lado, e nacionalistas galegas, pelo outro.<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Assdo. Ant\u00f3nio Gil Hern\u00e1ndez<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">Bandeira, Compostela, 20 de julho de 2025 (data posterior ao 18 e anterior ao 25 desse m\u00eas)<\/p>\n<p lang=\"es-ES\" align=\"justify\">N.B.- Cito e baseio-me nos documentos oficiais do AO (1990).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por Ant\u00f3nio Gil Hern\u00e1ndez Curra, Adela, publicou, no pglingua, o artigo que precede a esta notinha, sobre &#8216;l\u00f4s\u00adtrego&#8217; e &#8216;br\u00eatema&#8217;. Ambas as palavras constam na sec\u00e7\u00e3o correspondente do Acordo Orto\u00adgr\u00e1fico para a Lusofonia &#8230; na realidade, para a Lusografia, assinado na ACL em 12 de outubro de 1990. Como \u00e9 sabido, tanto no Acordo do Rio de Janeiro (1986), quanto no Acordo de Lis\u00adboa (1990) assistiram oficialmente Observadores da Galiza. N\u00e3o houve participantes galegos &#8220;oficiais&#8221; de nenhuma Entidade do &#8220;Reino bourb\u00f3ni\u00adco de Espa\u00f1a&#8221;, porque este, por meio da trif\u00e1sica entidade &#8220;competente&#8221; (Xunta-Ga, IL-Ga e RA-Ga), sustentam doutrina extrema &#8230; de <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":509,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,8,7],"tags":[],"class_list":["post-504","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aglp","category-memoria","category-vozes","has_thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=504"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":510,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/504\/revisions\/510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aa.academiagalega.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}